Szamotuły dysponują rozbudowaną bazą sportowo-rekreacyjną. Z kortów tenisowych Szamotulskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji korzystają m.in. Szamotulski Klub Tenisowy oraz Towarzystwo Krzewienia Kultury Fizycznej "Wacław". Do SzOSiR-u należy ponadto pływalnia odkryta z basenem i brodzikiem dla dzieci, a także kompleks obiektów przy ul. Sportowej, złożony ze stadionu piłkarskiego i dwóch boisk, hali widowiskowo-sportowej Wacław, nowoczesnej krytej pływalni oraz hotelu Maraton. Można tam skorzystać z sauny, solarium, baru tlenowego, siłowni, gabinetu odnowy biologicznej i fizykoterapii. Aktywną działalność prowadzą uczniowskie kluby sportowe, zrzeszające dzieci ze szkół podstawowych, oraz stowarzyszenia sportowe, skupiające młodzież gimnazjalną i ponadgimnazjalną. Zamiłowanie do sportu u dzieci i młodzieży rozwija Międzyszkolny Klub Sportowy, prowadząc sekcje: piłki nożnej, pływacką i karate. Najważniejszym klubem piłkarskim gminy jest Sparta Szamotuły, ale drużyny futbolowe istnieją także przy Ludowych Zespołach Sportowych w Pamiątkowie (Relaks), Gałowie (Kłos), Baborówku (Albion) i Otorowie (LZS). Ziemia Szamotulska ma liczne walory turystyczno-krajoznawcze. Wiele interesujących imprez, głównie zloty, złazy i rajdy, organizuje szamotulski oddział PTTK, w którym działają m.in. kluby turystyki kolarskiej.